Morimado: Hokkaido ormanında kademeli kotlu bir ev

Yosuke Tomiya'nın Hokkaido'da tasarladığı Morimado, iç mekânını tek bir düzleme yaymak yerine kademeli kotlara bölen ahşap bir ev. Odalar arasındaki geçiş kapıyla değil seviye farkıyla kuruluyor. Ev orman içinde konumlanıyor ve bu kademelenme, her mekânın manzaraya farklı bir yükseklikten bakmasını sağlıyor. Aynı ağaç, alt kottan gövdesiyle, üst kottan tepesiyle görünüyor. Ev, ormanın içinde tek bir bakış noktası değil bir bakış dizisi kuruyor. Konstrüksiyon ahşap; kotlar arasındaki geçişler birkaç basamakla çözülüyor ve plan tek bir salon etrafında toplanmak yerine seviyeler boyunca yayılıyor.

Kademeli kot Japon konut mimarlığında yerleşik bir araç. Küçük parsellerde mekânı bölmeden ayırmaya, hacimleri iç içe geçirirken mahremiyeti korumaya yarıyor. Morimado'da işlev biraz farklı: bölme değil çerçeveleme. Seviye farkı, dışarıdaki manzarayı bir kompozisyon malzemesi gibi kullanmayı mümkün kılıyor. Pencerenin nerede olduğu kadar, ona hangi yükseklikten bakıldığı da tasarlanmış. Kot farkı aynı zamanda mekânları duvar örmeden ayırıyor; oturma ve çalışma alanları bir kapıya ihtiyaç duymadan birbirinden ayrışıyor. Manzarayı çerçevelemek pencerenin işi sayılır; burada kotun işi haline geliyor.

Hokkaido'nun iklimi kararı zorlaştıran taraf. Bölge kışları uzun ve karlı; yükseklik farkları ısıtmada tabakalaşma yaratır, sıcak hava üst kotlarda toplanır. Ahşap konstrüksiyon ve yalıtım detayları bu nedenle mekânsal fikirden bağımsız düşünülemez. Kademeli plan, iyi çözülmediğinde konfor faturasını kullanıcıya çıkarır. Kar yükü de çatı ve saçak kararlarını doğrudan belirliyor; kademeli kurgu bu yükü tek bir düzlemde toplamıyor. Ormanın içinde kalan bir evde nem ve gölge de sürekli bir yük; ahşabın bu koşullarda nasıl yaşlanacağı tasarımın uzun vadeli sınavı.

Türkiye'de eğimli araziye ev yapmak yaygın ama çözüm çoğunlukla teraslama ve istinat duvarı üzerinden yürüyor; arazi düzleştirilip üzerine düz katlı bir yapı konuyor. Morimado'nun yaptığı tersi: kotu araziden alıp iç mekâna taşımak. Karadeniz ve Ege'nin eğimli parsellerinde bu yaklaşım hem kazı miktarını hem de manzara ilişkisini değiştirebilirdi. Arazinin kotunu korumak, hafriyat maliyetini düşürdüğü gibi yapının araziye oturma biçimini de sadeleştiriyor.

Evin adı orman ve pencere sözcüklerini birleştiriyor. Tasarımın yaptığı da bu: pencereyi bir açıklık değil, bir bakış açısı olarak kurmak. Ormanı görmek için camı büyütmek yerine zemini kırmak, daha az pencere ve daha çok mekân üretiyor.