Kopenhag'da 22 mezun, kumaşını kendi dokuyan bir defile

İsveç Tekstil Yüksekokulu'nun 22 mezunu, 2027 İlkbahar/Yaz koleksiyonlarını Kopenhag Moda Haftası takvimi içinde Langelinie Pavilion'da gösterdi. Defileyi Iris Phillips açtı; deriyle kurduğu heykelsi siluetlerde mesele giysinin kesimi değil, bedene verdiği duruştu. Sonraki çıkışlarda tekrar eden bir tavır vardı: kumaş hazır alınmamış, tasarımın parçası olarak üretilmişti. Bu, mezuniyet defilelerinde alışılmış sıralamanın tersi demek. Genellikle önce silüet çizilir, sonra o silüete uyan kumaş bulunur. Burada işlem tersinden yürümüş, giysinin biçimi malzemenin davranışından çıkmış görünüyor.

Ilya Nyuganen yünü dokuyarak, keçeleştirerek ve örerek aynı koleksiyonun içinde üç ayrı hâlde kullandı; böylece tek bir elyaf üç ayrı yüzey, üç ayrı ağırlık üretti. Sally Bjerre Gaarde kaba dokumaları makine nakışıyla birleştirdi. Ebba Carlson Persson disko topu parçaları ve neonla giysiyi bir ışık kaynağına çevirdi. Tuula Wallace ise Danimarka mobilya tasarımının birleştirme tekniklerini giyime taşıdı. Podyumda paspası andıran ayakkabılar, çivi kaplı pantolonlar ve puf biçiminde bir çanta göründü. El dikişi, el dokuması ve el nakışı, makineyle üretilmiş parçalarla aynı koleksiyonun içinde yan yana durdu.

Kopenhag Moda Haftası son yıllarda okul defilelerini programın kenarına değil ortasına yerleştiriyor. Bunun pratik bir karşılığı var: alıcı ve basın, henüz stüdyosu olmayan tasarımcıyı ticari koleksiyonlarla aynı gün içinde görüyor. Tekstil eğitiminin ağırlık merkezi de kaymış durumda. Silüet çizmeyi değil; tezgâhı, nakış makinesini ve elyafın kendisini bilen mezun, sanayinin malzeme tarafında iş bulmayı baştan hesaba katıyor. Avrupa'da moda istihdamının bir bölümü zaten tasarım stüdyosundan çıkıp kumaş geliştirme, teknik tekstil ve geri kazanım hatlarına kaymış durumda. Bir okulun mezununu podyuma çıkarması, aslında bu iş kollarına bir tanıtım yazısı yazması demek.

Bu defilelerin gösterişli parçaları genelde manşete çıkar, asıl haber altta kalır. Yirmi iki koleksiyonun ortak yanı bir estetik değil, bir üretim kararıydı: kumaşı satın almak yerine kurmak. Sektörün önümüzdeki on yılda tartışacağı konu tam da bu — lifin nereden geldiği, nasıl birleştirildiği ve söküldüğünde geriye ne bıraktığı. Neon bir gün sönecek, çivili pantolon fotoğraf arşivinde kalacak; tezgâhta öğrenilen şey ise mezunla birlikte hangi fabrikaya giderse oraya taşınacak. Bir okulun asıl çıktısı da koleksiyon değil, o bilgidir.