Bir bankanın arşivi Salt Galata'da 30 Eylül'e kadar

“80 Yıldır Yarınlardayız” sergisi 3 Haziran 2026'da Salt Galata'da açıldı, 30 Eylül 2026'ya kadar görülebiliyor. Mekân Karaköy'de, Bankalar Caddesi 11 numarada. Sergi, 1946'da kurulan Garanti BBVA'nın seksen yılını Türkiye'nin ekonomik, toplumsal, kültürel ve teknolojik dönüşümüyle yan yana koyuyor. Girişi ücretsiz olan Salt Galata, zaten bir banka binası olarak inşa edilmişti. Sergi yaklaşık dört ay açık kalıyor ve kapanışına yedi hafta kaldı. Salt Galata'nın kendisi de banka binası olarak inşa edilmiş bir yapı; sergi böylece konusuyla aynı türden bir mekânın içine yerleşiyor. Sergi yaklaşık dört ay açık kalıyor ve bu süre, kurumun kendi arşivini kamuya açtığı ilk uzun pencere anlamına geliyor.

Serginin altındaki iş bir arşiv çalışması. Salt'ın Nisan 2023'te başlattığı süreçte 36 binden fazla fiziksel materyal kataloglandı ve yaklaşık 255 bin dijital belgenin envanteri çıkarıldı; üç yıla yayılan bir emek. Bu ölçekte bir kurum arşivinin düzenlenip kamuya açılması Türkiye'de sık görülen bir şey değil; sergi bu yüzden kutlama kadar bir yöntem gösterimi. Kataloglanan malzeme sergiden sonra da kurumun kendi kaydı olarak kalıyor. Katalog çalışması sergiden önce başladı ve serginin kapanmasıyla bitmiyor.

Sergi tasarımını PATTU üstlendi (Cem Kozar, Işıl Ünal Kozar). Dijital deneyim tasarımı NOHLAB'a, müzik ve ses Gökalp Kanatsız'a, veri analizi Pelin Erman ve Özge Tunalı'ya ait. Ziyaretçi arşive dokunmatik ekranlar üzerinden giriyor; veri görselleştirme, algoritmik sistemler ve yapay zekâ analizi belgeleri gezilebilir hale getiriyor. Dokunmatik ekranla kurulan arayüzün asıl işlevi gösterme değil arama: ziyaretçi neyi merak ettiğine kendi karar veriyor ve seçki onun yerine bakmıyor. Ekranların sayısı ve yerleşimi, ziyaretçinin salonda ne kadar kalacağını da belirliyor; arşiv sergilerinde asıl süre duvarda değil arayüzde geçiyor. Ses ve müzik tarafının ayrı bir ekibe verilmesi de bu sürenin tasarlandığını gösteriyor.

Kurumsal tarihi anlatan sergilerin bilinen riski, arşivin kurumun kendi anlatısını doğrulayan bir seçkiye dönüşmesidir. Buradaki fark, seçkiden çok arama arayüzünün öne çıkması: 255 bin belge içinde ne aradığına ziyaretçi karar veriyor. Kapanışa yedi hafta kaldı. Bir kurumun kendi kâğıtlarını nasıl düzenlediğini görmek isteyen için İstanbul'daki en somut örneklerden biri. Eylül sonunda kapanıyor.