Işıkla çalışan alg pilleri altı yıl akım veriyor

Biyotasarımcı Lucia Giron ile Cambridge Üniversitesi Biyokimya Bölümü, fotosentezle çalışan bir pil ailesi geliştirdi. Hücrelerin içinde siyanobakteri, yani mavi-yeşil alg var; bu canlılar ışığı ve karbondioksiti kullanarak sürekli akım üretiyor. Dezeen'in 22 Temmuz 2026'da aktardığına göre laboratuvar koşullarında elektrik üretimi en az altı yıl sürüyor ve süreç boyunca alglere zarar verilmiyor. Giron, Londra'daki Central Saint Martins'in biyotasarım yüksek lisansından 2023'te mezun oldu; prototipler mühendis Lifu Tan ile iki buçuk yılda olgunlaştı. Ortaya çıkan nesne ne tam anlamıyla bir pil ne de bir akvaryum; ikisinin arasında duran kapalı bir kap. Ekip pili tek bir cihaz olarak değil, farklı boyutlarda üretilebilen bir hücre ailesi olarak tarif ediyor.

Teknik adı biyofotovoltaik. Şeffaf bir gövde, gaz alışverişini sağlayan yarı geçirgen bir zar ve filaman biçiminde bir elektrot yapısı bir arada çalışıyor. Yüzeydeki yaprak damarı deseni yalnızca süs değil, çalışma ilkesine yapılan bir gönderme; ön plaka geri dönüşüm için sökülebiliyor. Ekip üç gösterim nesnesi hazırladı: küçük bir vitrin hücresi, dikdörtgen panelle beslenen bir çalar saatli radyo ve disk biçimli panelle çalışan bir sıcaklık sensörü. Üçü de düşük güç çeken, sürekli çalışan ve yerinden yıllarca oynatılmayan cihazlar. Seçim rastgele değil: bu teknoloji yüksek akım değil, kesintisiz ve küçük bir akım vaat ediyor.

Ölçek henüz sorun. Paneller, yerini almayı hedefledikleri düğme ve kalem pillerden büyük; ekip, e-Pho adlı şirketleşme süreciyle birlikte küçülmenin geleceğini söylüyor. Projenin gerekçesi cihazdan çok atıkta: uzaktan kumandalardan duman dedektörlerine kadar milyonlarca küçük kimyasal pil, madencilikten çöpe uzanan bir zincir kuruyor. Profesör Chris Howe teknolojinin bu pilleri çok daha temiz bir kaynakla değiştirebileceğini söylüyor. Laboratuvardan ürüne geçişte asıl belirsizlik ise maliyet ve dayanıklılık; bir hücrenin altı yılı laboratuvarda tamamlaması ile mutfak dolabında tamamlaması aynı şey değil. Ticarileşme kararı da bu nedenle laboratuvar sonuçlarından çok üretim hattının ekonomisine bağlı kalacak.

Biyomalzeme haberlerinin çoğu yüzeyle ilgilenir: deri benzeri bir yaprak, kumaş gibi duran bir misel. Burada canlı organizma süs değil, devrenin parçası. Asıl soru laboratuvarın dışında başlıyor: ışık almayan bir çekmecede, soğuk bir depoda, altı yıl boyunca kim bu hücreyi canlı tutacak? Pilin bakım gerektiren bir nesneye dönüşmesi, tasarımın alışkanlıklarını da değiştirmek anlamına geliyor. Kullanıcıdan beklenen davranış da değişiyor: takıp unutmak yerine ışıkta tutmak.