Palais de Tokyo taşınacak, gözü bir sanatçı mekânında

Palais de Tokyo, Temmuz 2027'den itibaren on sekiz ay boyunca kapanacak. Yaklaşık 50 milyon dolarlık onarımın gerekçesi gösterişli değil: yalıtım ve su geçirmezlik. 1937 Dünya Sergisi için yapılmış devasa beton yapı, 2002'den bu yana çağdaş sanat kurumu olarak çalışıyor ve 2011-2012'deki 26 milyon dolarlık müdahaleden sonra sergi alanını üçe katlamıştı. Şimdi sorun sergi alanı değil, binanın kendisi. Kurumun bütçesi büyük ölçüde kamu kaynaklarına dayandığı için onarım takvimi kadar geçici mekân maliyeti de kamusal bir tartışma konusu; bir sergi programını on sekiz ay askıya almak ise seçenek sayılmıyor.

Tartışma, kurumun kapalı kalacağı dönemde nereye taşınacağıyla başladı. Artnet News'in 4 Ağustos'ta aktardığına göre gündemdeki adreslerden biri, Paris'in 14. bölgesinde bir belediye ek binası. Ancak orada yedi yıldır La Générale adlı sanatçı kolektifi bulunuyor. 2002'de kurulan kolektif yılda yaklaşık 150 sanatçı misafirliği yürütüyor; seminerler, sergiler, performanslar ve film gösterimleri düzenliyor. Kolektifin kira sözleşmesi 31 Aralık'ta bitiyor. Yılda 150 misafirlik, kurumsal ölçekte küçük ama şehir ölçeğinde belirleyici bir sayı. Kolektifin yürüttüğü program, büyük sergi salonlarında yer bulamayan üretim için Paris'teki sayılı adreslerden biri.

Kolektif, sözleşmenin yenilenmesi için imzaya açtığı metinde 1.400'den fazla destek topladı ve Paris'in sanatsal üretim yapılan bir yer olarak kalması gerektiğini savundu. Palais de Tokyo tarafı ise La Générale ile diyaloğa açık olduklarını, mekânın uygunluğunu değerlendirdiklerini söylüyor. İki taraf da aynı cümleyi kuruyor: burada sanat üretiliyor. Uyuşmazlık, hangi ölçekteki üretimin öncelikli sayılacağında. Kolektif tarafında asıl sorun kira bedeli değil, sürenin belirsizliği; bir yıl sonra geri dönme ihtimali olmayan bir taşınma pratikte kapanma anlamına geliyor.

Bu, bir bina kavgasından fazlası. Kamu destekli büyük kurumların bakım maliyeti arttıkça geçici mekân ihtiyacı da artıyor ve bu ihtiyaç çoğunlukla şehrin en ucuz, en esnek alanlarına yöneliyor; yani zaten sanatçıların kullandığı yerlere. Palais de Tokyo'nun on sekiz aylık misafirliği bittiğinde La Générale'in geri dönüp dönemeyeceğine dair bir güvence görünmüyor. Kurumsal ölçek küçük ölçeği yerinden ederse, korunmak istenen ekosistemin bir katmanı sessizce silinir. Paris'in cevabı, benzer onarım takvimleri olan başka şehirler için de örnek olacak. Kurumun onarım takvimi netleştiğinde alternatif adreslerin sayısı da görünür olacak. Şimdilik ortada iki ihtiyaç ve tek bir bina var.