Arles bu yıl temayı bırakıp takımyıldız kuruyor

Les Rencontres d'Arles'ın 57. edisyonu kırkı aşkın sergiyle sürüyor. Festival bu yıl tek bir tema ilan etmek yerine sergileri üç geniş takımyıldıza dağıtıyor: Bağımsızlık, Yaşam Biçimleri ve Belirsiz Arşiv. Direktör Christoph Wiesner programı karmaşıklığa ve dikkate alan açan bir yapı olarak tanımlıyor. Öne çıkan üç sergiden ilki, Palais de l'Archevêché'deki Ghana! Dreaming Independence 1957–1976; küratörlüğünü Damarice Amao üstleniyor ve 4 Ekim 2026'ya kadar açık. Sergiler kent içindeki farklı tarihi yapılara dağılmış durumda ve çoğu ekim başında kapanıyor.

Ghana sergisi doğrudan fotoğrafın devlet kurma işindeki rolüne bakıyor. Bağımsızlığını yeni kazanmış bir ülkenin kendi ulusal imgesini nasıl kurduğu, stüdyo portresinden resmî törene, basın fotoğrafından propaganda albümüne uzanan bir malzemeyle anlatılıyor. Bu, arşiv sergilerinin en zor türü: aynı fotoğraflar hem belge hem tasarlanmış imaj olarak okunmak zorunda. 1957–1976 aralığı, bağımsızlık coşkusundan darbeler dönemine uzanan bir zaman dilimi; dolayısıyla seçkinin kendisi de bir dönemin nasıl hatırlanacağına dair bir öneri. Küratörün işi burada fotoğrafları sıralamak değil, hangi anlatının kime ait olduğunu görünür kılmak.

İkinci durak Luma Arles'ta Stan Douglas'ın Bodies Never Lie sergisi; 10 Ocak 2027'ye kadar sürüyor ve merkezinde sanatçının 2026 tarihli yeni filmi Exquisite Corpse var. Film flamenkoyu Franco dönemi İspanya'sında bir direniş biçimi olarak ele alıyor. Üçüncüsü Musée Réattu'da açılan Photography Collector; konuk küratör Christian Lacroix tarihsel ve çağdaş fotoğrafları çağrışım üzerinden yan yana getiriyor, bu sergi de 4 Ekim'e kadar açık. Lacroix'nın seçkisi kronoloji yerine çağrışımla ilerlediği için, aynı duvarda yüz yıl arayla çekilmiş iki kare yan yana gelebiliyor. Bu yöntem bir koleksiyoncunun bakışını sergileme biçimine dönüştürüyor.

Tema yerine takımyıldız demek, küratöryel bir kaçış da olabilir bir dürüstlük de. Arles'ın ölçeğinde tek bir başlık kırk sergiyi zaten taşımıyor; üçe bölmek en azından izleyiciye bir güzergâh veriyor. Asıl mesele, Belirsiz Arşiv gibi bir başlığın altına konan işlerin gerçekten arşivin belirsizliğiyle uğraşıp uğraşmadığı. Aksi halde takımyıldız, katalogda güzel duran ama salonda karşılığı olmayan bir düzenleme olarak kalır. Arles'ın gücü zaten tek tek sergilerden değil, iki ayda kırk sergiyi aynı kentte gezdirmesinden geliyor; bu ölçek küratöryel bir çerçeveyi hem gerekli hem imkânsız kılıyor.