Venedik Bienali 22 Kasım'a kadar: 99 ülke, 111 katılımcı

La Biennale di Venezia'nın 61. Uluslararası Sanat Sergisi 9 Mayıs 2026'da açıldı ve 22 Kasım'a kadar açık kalacak. Sergi bu kez üç ayrı yere yayılıyor: Giardini, Arsenale ve Mestre'deki Forte Marghera. Başlığı “In Minor Keys”. Ana sergide 111 katılımcı var; bir kısmı tek başına çalışan sanatçı, bir kısmı ikili, kolektif ya da sanatçıların kendi kurduğu oluşumlar. Basın ve meslek önizlemesi 6-8 Mayıs'ta yapıldı; yani sergi şu anda üçüncü ayını doldurdu, önünde üç ay daha var. Üç mekân tek bir güne sığmıyor; Forte Marghera karayoluyla Mestre tarafında kaldığı için ayrı bir gün istiyor.

Serginin küratörü Koyo Kouoh'du. Kamerun-İsviçre kökenli Kouoh, Venedik'in ana sergisini yönetmeye atanan ilk Afrikalı kadındı ve göreve başladıktan kısa süre sonra, Mayıs 2025'te öldü. Sergiyi onun çalışma ekibi tamamladı: Gabe Beckhurst Feijoo, Marie Hélène Pereira, Rasha Salti, Siddhartha Mitter ve Rory Tsapayi. Bienalin jürisi bu yıl Yaşam Boyu Başarı Altın Aslanı'nı vermedi. Bir küratörün ölümünün ardından kavramsal çerçevesinin bozulmadan yürütülmesi, bu ölçekteki sergilerde alışılmış bir durum değil. Ekibin yaptığı şey bir vasiyeti uygulamak değil, yarım kalmış bir çalışma dosyasını sürdürmek oldu. Ortaya çıkan seçki de tek imzalı bir sergiden çok ortak bir okuma izlenimi veriyor.

İkinci değişiklik ulusal pavyonlarda. 2024'te 86 ülke katılmıştı; bu yıl sayı 99'a çıktı. Gine, Ekvator Ginesi, Fas, Sierra Leone, Somali, El Salvador, Moldova, Nauru ve Vietnam ilk kez kendi pavyonuyla yer alıyor. Katar ise Giardini'de kalıcı bir pavyon kuruyor; bahçeye otuz yıldır yeni bir kalıcı yapı eklenmemişti. Giardini'nin pavyon dizilimi büyük ölçüde 20. yüzyılın ilk yarısında donmuştu ve o harita bugünkü sanat coğrafyasını uzun süredir yansıtmıyor. Giardini'de kalıcı yapı sahibi olmak, iki yılda bir geçici alan kiralamaktan farklı bir şey: kalıcı pavyon, bir ülkeyi bienalin coğrafyasına kalıcı olarak yazar. Bu yüzden Katar'ın inşaatı, katılımcı listesinden daha uzun ömürlü bir haber.

Kapanışa üç ay kaldı; kasım, Giardini ve Arsenale'nin en boş, en rahat gezilen dönemidir. Forte Marghera'nın programa eklenmesi sergiyi adanın dışına, Mestre tarafına taşıyor. İki ayrıntı bir arada okunduğunda bienalin kendi ölçeğini yeniden düzenlediği görülüyor: daha çok ülke, daha dağınık bir coğrafya, daha az merkez. Geriye tek bir soru kalıyor: kalıcı pavyon kurma hakkı kime, hangi ölçüte göre veriliyor? Katılımcıların önemli bir bölümünün kolektif ya da sanatçı yönetimli oluşum olması da tek yazarlı sergi fikrini zayıflatıyor.