Sarnıcın sütunları arasında çağdaş heykel denemesi

Dün ile Bugün, Seçkin Pirim'in Şerefiye Sarnıcı'nda açtığı heykel sergisi. Yapıtlar tarihî mimariye çağdaş sanat diliyle karşılık vermek üzere kurgulanmış; yani sergi mekânı burada nötr bir kutu değil, işlerin doğrudan muhatabı. Sarnıcın sütun düzeni, tavan yüksekliği ve suyla kurduğu ilişki, heykellerin ölçeğini ve yerleşimini belirliyor. Serginin adı da bu karşılaşmayı sadeleştirerek anlatıyor: geçmişten kalan yapı ile bugün üretilmiş nesne aynı hacimde duruyor. Sarnıç bir zamanlar su deposuydu; bugün boş bir hacim olarak kullanılıyor ve bu boşluk heykel için hazır bir çerçeve sunuyor. Yapıtların yerleşimi bu nedenle serginin asıl kararı.

Tarihî mekânda çağdaş sanat göstermek kolay ama tuzaklı bir formül. Mekân her zaman güçlü bir görsel etki üretir ve iş bu etkinin içinde kaybolabilir; ya da tersine, yapıt mekânı yalnızca bir arka plan olarak kullanır. Serginin sınandığı yer burası. Pirim'in geometriye ve tekrara dayanan çalışma biçimi, sarnıcın kendi tekrar eden sütun ritmiyle karşılaştırma yapmaya elverişli bir zemin sunuyor. İzleyicinin dikkati mekânla yapıt arasında bölünüyor; serginin sınandığı yer bu bölünmeyi verimli kılıp kılamadığı.

Bu tür sergilerin son yıllarda artması, İstanbul'un kültürel altyapısındaki bir değişimle ilgili. Restore edilen tarihî yapılar açıldıktan sonra ne yapılacağı sorusuyla karşılaşıyor; sürekli bir müze programı kurmak pahalı, geçici sergiler ise yapıyı dolaşımda tutuyor. Bu çözüm görünürlük sağlıyor, ama koruma ile kullanım arasındaki dengeyi de her sergide yeniden kuruyor. Sarnıç gibi nem ve ışık koşulları hassas bir yapıda bu denge teknik bir mesele hâline geliyor. Geçici sergiler yapıya gelir sağlıyor, ama her kurulum ve söküm işlemi yapı için ayrı bir yük.

Şerefiye Sarnıcı, tarihî yarımadada çağdaş sanatın görülebildiği sayılı adresten biri. Şehrin sergi trafiği ağırlıklı olarak Beyoğlu ve Karaköy hattında dönerken, Fatih tarafındaki bu tür programlar izleyiciyi alışkın olmadığı bir güzergâha çekiyor. Turistik yoğunluğu yüksek bir bölgede çağdaş bir sergi açmak, izleyici profilini de değiştiriyor: sergiye gelenle yapıyı gezmeye gelen aynı salonda karşılaşıyor. Bu karşılaşma her zaman verimli olmuyor; sergiye ayrılan ilgiyle yapıya ayrılan ilgi çoğu zaman ayrışıyor.

Sergi 12 Haziran 2026'da açıldı, 31 Ağustos 2026'da kapanıyor. Şerefiye Sarnıcı Fatih'te, Sultanahmet ve Çemberlitaş hattına yürüme mesafesinde. Yapının içi serin ve ışık düzeni düşük; heykellerin yüzeyleri bu ışıkta farklı görünüyor, bu yüzden işlerin çevresinde dolaşmak tek bir noktadan bakmaktan daha fazlasını gösteriyor. Ziyaret saatleri yapının genel programına bağlı.